رفراندوم هسته ای - شیرین عبادی

رفراندوم هسته اي

شيرين عبادي

  

وضعيت پرونده هسته اي ايران، به تدريج ابعاد خطرناک تري مي بايد. سرنوشت اين پرونده، از آنجايي که بر زندگي اقتصادي و اجتماعي ميليون ها ايراني تأثير مستقيم مي گذارد، به تمامي فعالان حقوق بشري ايران مربوط است. فعالاني که به نظر مي رسد در اين مقطع حساس، بايستي بکوشند تا پيش از هر چيز، تکليف يک نکته اساسي را روش کنند: اين که مردم ايران، به راستي در ارتباط با پرونده هسته اي، چه مي خواهند؟

البته به اين سوال، تاکنون به لحاظ تبليغاتي پاسخ هاي مختلفي داده شده، پاسخ هايي که "مستندات" آنها، تظاهرات خياباني در مناسبت هاي رسمي، نظر سنجي هاي اينترنتي و امثال آنها را شامل مي شده است. اما آنچه براي فهميدن خواست مردم ايران معتبر خواهد بود، نه اقدامات سياسي و تبليغاتي، که رويکردي است که به لحاظ "حقوقي" قابل استناد باشد.

پيشنهاد مشخصي که در اين ارتباط قابل طرح به نظر مي رسد، يک رفراندوم است. رفراندومي که شرايط برگزاري و نحوه اجراي آن، به لحاظ حقوقي قابل دفاع، و نتايج آن، غير قابل خدشه در سطح افکار عمومي داخل و خارج باشد.

به نظر مي رسد اکنون، در داخل و خارج حکومت ايران، تمام جرياناتي که در خصوص پرونده هسته اي ايران داراي موضع هستند، حداقل بر سر يک واقعيت اجماع کامل دارند و آن اين که، پرونده هسته اي، به طور مستقيم و جدي، بر سرنوشت ايرانيان تأثير گذار است. در نتيجه، اين حق اتباع ايران است که در مورد آن، در بستري حقوقي و شفاف، به اعلام موضع بپردازند، و انتظار داشته باشند که موضع آنها در تعيين سمت و سوي سياست هاي هسته اي ايران، در داخل و خارج کشور مورد توجه قرار گيرد.

بر خلاف پيشنهاد رفراندوم در مورد نوع حکومت، تغيير قانون اساسي و غيره، که پيشتر طرح و مورد مخالفت حکومت ايران قرار گرفته بود، مسوولان کشور، به لحاظ منطقي نبايد با برگزاري "رفراندوم هسته اي" مشکلي داشته باشند. زيرا در صورتي که مردم ايران، در يک رفراندوم شفاف و عادلانه، به ادامه سياست هاي رسمي کشور در زمينه پرونده هسته اي رأي مثبت دهند، نتيجه رفراندوم، کاملاً به نفع دولت خواهد بود و موضع آن را در سطح افکار عمومي جهان و حتي در جريان مذاکرات هسته اي با جامعه بين المللي تقويت خواهد کرد. چرا که دولتمردان مي توانند با اطمينان بگويند که در اجراي سياست هاي خود، کاري جز اجراي خواست ملت ايران را انجام نمي دهند و مجامع بين المللي، بايد به آنها امتيازهاي به مراتب بيشتري را بر سر ميز مذاکره بدهند.

از آنجا که دولت ايران مدعي است که سياست هاي هسته اي آن، همچون ملي کردن صنعت نفت در زمان مرحوم دکتر مصدق، مورد تأييد اکثريت مردم ايران قرار دارد، اقدامي که به جهانيان اين ادعا را به لحاظ حقوقي اثبات کند، مورد استقبال قرار دهد. طبيعتاً در اين مسير، حتي دادن چند هفته فرصت مساوي و آزاد به صاحبان ديدگاه هاي مختلف در زمينه پرونده هسته اي در تريبون هاي عمومي چون راديو و تلويزيون، يا ايجاد امکان نظارت بر نحوه برگزاري رفراندوم توسط جريان هاي مختلف داخل کشور نيز، نبايد موجبات نگراني دولتمردان را فراهم آورد؛ چرا که مزاياي برگزاري عادلانه و شفاف چنين رفراندوم سرنوشت سازي، به تمامي هزينه هاي احتمالي آن مي ارزد.

اما از سوي ديگر، حتي اگر نتيجه چنين رفراندومي، مخالف سياست هاي هسته اي دولت موجود ايران باشد، باز هم دولتمردان نبايد از برگزاري آن ناخشنود باشند. چون ملتي که اکثريت آن مخالف سياست هاي هسته اي دولت باشد، قطعاً آمادگي تن دادن به هزينه هاي اين سياست ها (از قبيل تحريم هاي رو به گسترش، تهديدات نظامي و ...) را نخواهد داشت و اين مساله، در شرايط رويارويي مسوولان کشور با جامعه بين المللي، شرايط نامطمئن و خطرناکي را براي دولت فراهم آورده و آن را مجبور به "عقب نشيني" از موضع پايين در شرايط تشديد فشارهاي جهاني خواهد کرد. روشن شدن اين حقيقت پيش از فرا رسيدن روزهاي دشوارتر رويارويي با جامعه بين المللي، اين امکان را براي حکومت ايران فراهم مي آورد که بدون آن که متهم به عقب نشيني به واسطه "مرعوب شدن" در مقابل فشارهاي جهاني شود، از موضعي "شرافتمندانه" (از موضع حکومتي که نه در مقابل کشورهاي ديگر، که در مقابل خواست ملت خود تسليم شده است) به تجديد نظر در سياست هاي هسته اي خود بپردازد.

واقعيت آن است که پرونده هسته اي ايران، به آنچنان شرايط حساسي رسيده است که نمي توان نسبت به آينده کشور، هراسان نبود. من به عنوان يک فعال حقوق بشر ايراني، مجدانه از تمام کساني که – با هر گرايش سياسي و فکري – نگران آينده کشور هستند، مي خواهم که به خاطر ايران، پيگيری ايده رفراندوم هسته اي را در سال جديد ايراني، جدي بگيرند. شايد که در اين مسير، راه نجاتي نهفته باشد.

منبع : روزآنلاین
http://www.roozonline.com/archives/2007/04/003326.php