شيرين عبادي - روزآنلاین
در زمان انقلاب مشروطیت ایران، در شمال اين کشور، انقلاب روسیه تحقق نیافته بود و تزارها در امپراتوري خود با استبداد حکومت می کردند. در غرب و شمال غرب ايران، هنوز خلفاي عثماني با استبداد تمام در قدرت بودند. در ساير کشورهاي آسيايي و از جمله ژاپن هم هنوز جنبش دموکراسي خواهي آغاز نشده بود.
مردم ایران در این زمان نخستین ملتي در آسيا بودند که براي برقراري دمکراسی انقلاب کردند و نهضت مشروطیت نقطه اوج این درخواست بود. اما با گذشت بيش از 100 سال، متاسفانه بنابر عوامل خارجی و داخلی مختلف، هنوز مردم ایران موفق به رسیدن به خواست خود در برقراري دموکراسي نشده اند. به ويژه آن که، هنوز با انتخابات آزاد خیلی فاصله داریم، زیرا مهمترین خصصیه هر انتخابات واقعي این است که مردم با آزادی بتوانند به هر کسی که می خواهند رای دهند، که اين حق، هنوز در ايران رويايي دست نيافتني است. پس از انقلاب اسلامي 57 نيز اين حق، علی رغم وجود داشتن در اولين قانون اساسی تدوين شده پس از انفلاب، به وسیله قوانینی که بعدا تدوین گرديد از مردم دريغ شد.
البته چه در رژیم گذشته و چه در زمان حال، صحبت از این می شد و مي شود که انتخابات، باید آزاد باشد. اما به راستي، معیارهاي انتخابات آزاد کدامند؟ واقعيت آن است که حتي براي تبين اين معيارها، هنوز نياز به فعاليتي جدي احساس مي شود. بسيار گفته شده و مي شود که در ايران، نظارت استصوابی شوراي نگهبان مانع برگزاري انتخابات آزاد است. اما به نظر مي رسد موانع برگزاري انتخابات در ايران، گسترده تر از نظارت استصوابي هستند. به عنوان مثال، حتي اگر بر فرض نظارت استصوابی هم در کار نباشد، اما تمام کاندیداها نتوانند به یکسان از رسانه های عمومی و دولتی براي برقراري ارتباط با راي دهندگان استفاده کنند، باز انتخابات را نمي توان آزاد نامید. در حقيقت، شاخص هاي متعددي در ارتباط با برگزاري انتخابات آزاد وجود دارند که لازم است براي تحقق تک تک آنها پي گيري مستمر صورت بگيرد.
در همين ارتباط، اخرا در "کانون مدافعان حقوق بشر"، کمیته ای تشکیل شده تا بر مبنای قوانين بین المللی، از جمله میثاقين حقوق بشر و همچنین بیانیه اتحادیه بین المجالس مصوب 1994 - که دولت ایران به همه آنها پیوسته و متعهد اجرایشان شده - به اطلاع رساني در مورد شاخص هاي برگزاري انتخابات آزاد و پي گيري تحقق آنها بپردازد. فعاليت اين کميته، با توجه به ضوابط و معیارهایی انجام مي شود که بر مبنای تعهدات بین المللی ایران، دولت جمهوري اسلامي متعهد به رعايت آنها در ارتباط با برگزاري انتخابات است. به عبارت ديگر، با توجه به تعهدات ذکر شده است که کميته، با بررسي قوانین ناظر بر انتخابات، انطباق و عدم انطباق اين قوانين با تعهدات بین المللی دولت ایران و همچنین ميزان انطباق عملکرد دستگاه های دولتی با تعهدات ذکر شده را مورد ارزيابي قرار مي دهد.
در کميته ذکر شده، تعدادی از افرادی که سالیان سال در راه آزادی مبارزه کرده اند و مورد اعتماد مردم هستند، در مرحله اول با هم انديشي خود ضوابط و معیارهای انتخابات آزاد را تعیین کرده اند. برنامه بعدي این افراد، اطلاع رساني در ارتباط با ميزان انطباق عملکرد حکومت ایران با ضوابط فوق و تعهدات بين المللي خود است، تا سپس از اين رهگذر، تحقق ضوابط مزبور مورد پي گيري قرار گيرد.
ای فراموش نکنیم در سال های دهه 60 ، حتي سخن گفتن از حقوق بشر و ارزش هاي مدرن در ايران از ديد بسياري از سياسيون یک امر مذموم به حساب می آمد. افراد بسياري، وقتی می خواستند به کسي دشنام بدهند او را با "ليبرال" يا طرفدار دموکراسي و حقوق بشر (به عنوان ارزش هايي غربي) مي دانستند. اما اکنون، در اثر کوشش ها و فرهنگ سازی مستمري که توسط پویندگان راه دمکراسی و حقوق بشر صورت گرفته، طرفداری از اين مقولات ها به يک ارزش اجتماعی تبديل شده و حتي بسیاری از سياستمداران ناقض حقوق بشر، مي کوشند خود را مدعي حمايت از اين حقوق معرفي کنند.
در ادامه همين تلاش هاي طولاني مدت، در مورد انتخابات آزاد و سالم نيز بايد زمينه سازي مناسب و فرهنگ سازي لازم صورت بگيرد تا آگاهي نسبت به شرايط لازم براي برگزاري انتخابات به يک هنجار و مطالبه عمومي تبديل شود.
نبايد فراموش کرد که تنها در شرایط تحقق چنين شرايطي است که مردم ايران، با تلاش پيگير خواهند توانست سرانجام، پس از بيش از يک قرن مطالبه دموکراسي، زمينه تحقق اراده خود از طريق برگزاري انتخابات آزاد و منصفانه را فراهم آورند.
